Is 25,6-10a; Pl 4,12-14.19-20; Mt 22,1-14

Trong cuộc sống, một lời mời thường diễn tả mối tương quan giữa người mời và người được mời. Khi mời ai đến dự một bữa tiệc, người chủ không chỉ dành cho họ một chỗ ngồi, mà còn muốn họ cùng chia sẻ niềm vui và sự hiệp thông. Vì thế, được mời là một ân huệ; nhưng lời mời chỉ đạt tới ý nghĩa trọn vẹn khi người được mời đón nhận và đáp lại. Lời Chúa hôm nay dùng hình ảnh bữa tiệc để diễn tả mầu nhiệm Nước Trời và mở ra một tiến trình rõ ràng của đời sống đức tin: Thiên Chúa mời gọi con người vào dự tiệc Nước Trời; con người được mời gọi tự do đáp lại; và khi đã đáp lời, họ phải để ân sủng biến đổi đời mình. Đó cũng là ba bước trên hành trình theo Chúa: được mời – đáp lời – biến đổi.

1. Được mời vào dự tiệc Nước Trời

Khởi điểm của đời sống đức tin không nằm ở sáng kiến của con người, nhưng ở sáng kiến của Thiên Chúa. Chính Người đi bước trước, chuẩn bị và mời gọi. Ngôn sứ Isaia diễn tả ơn cứu độ bằng một hình ảnh đầy sức sống: “Ngày ấy, trên núi này, Đức Chúa các đạo binh sẽ đãi muôn dân một bữa tiệc” (Is 25,6). Đáng chú ý, bữa tiệc ấy không dành riêng cho một nhóm người, nhưng cho “muôn dân” (Is 25,6). Ơn cứu độ phát xuất từ tình yêu của Thiên Chúa và được mở ra cho mọi người; Người muốn quy tụ nhân loại vào niềm vui và sự sống của Người. Bữa tiệc ấy còn diễn tả một thực tại lớn lao hơn sự no thỏa về vật chất. Isaia loan báo: “Người sẽ vĩnh viễn tiêu diệt tử thần. Đức Chúa là Chúa Thượng sẽ lau khô dòng lệ trên khuôn mặt mọi người” (Is 25,8). Như thế, được mời vào bàn tiệc của Thiên Chúa là được mời bước vào một thế giới mới, nơi sự chết bị tiêu diệt, nước mắt được lau khô và con người được sống trong sự hiệp thông với Thiên Chúa, nguồn mạch của sự sống.

Dụ ngôn Tin Mừng tiếp tục hình ảnh ấy: “Nước Trời cũng giống như chuyện một vua kia mở tiệc cưới cho con mình” (Mt 22,2). Mọi sự đã được chuẩn bị trước khi khách đến. Nhà vua dọn tiệc rồi sai đầy tớ đi mời. Các vị khách không tạo nên bữa tiệc, cũng không phải trả giá để có một chỗ trong phòng tiệc; họ được mời đến để hưởng niềm vui mà nhà vua đã chuẩn bị. Hình ảnh ấy cho thấy đặc tính nhưng không của ơn cứu độ: trước khi con người tìm kiếm Thiên Chúa, Thiên Chúa đã đi tìm con người; trước khi chúng ta có thể làm điều gì cho Người, chúng ta đã là những người lãnh nhận. Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định rằng mọi người đều được Đức Giêsu mời gọi bước vào Nước Thiên Chúa; ngay cả người tội lỗi cũng được Người mời vào bàn tiệc Nước Trời, được kêu gọi hoán cải và đón nhận lòng thương xót vô biên của Chúa Cha (x. GLHTCG, số 543; 545). Điều này được diễn tả cụ thể ở cuối dụ ngôn: khi những khách được mời trước không đến, nhà vua truyền: “Vậy các ngươi đi ra các nẻo đường, gặp ai cũng mời hết vào tiệc cưới” (Mt 22,9). Lời mời được mở rộng, bởi Thiên Chúa muốn mọi người được bước vào hưởng niềm vui cứu độ.

Mỗi người chúng ta cũng đang sống trong lời mời ấy. Chúng ta được Chúa gọi qua Bí tích Rửa Tội, qua Lời Chúa, các Bí tích, đời sống Giáo hội và biết bao biến cố của cuộc đời. Đặc biệt, mỗi Thánh lễ là một lần Thiên Chúa quy tụ chúng ta quanh bàn tiệc Lời Chúa và Thánh Thể, vừa nuôi dưỡng chúng ta trên hành trình trần thế, vừa hướng chúng ta tới bàn tiệc viên mãn trong Nước Trời. Vì thế, căn tính Kitô hữu trước hết là căn tính của một người đã được Thiên Chúa yêu thương và mời gọi.

2. Đáp lại lời mời của Thiên Chúa

Nếu phần thứ nhất nhấn mạnh sáng kiến của Thiên Chúa, thì phần thứ hai đặt chúng ta trước trách nhiệm của con người. Được mời là ân huệ, nhưng đáp lại lời mời là một lựa chọn. Nhà vua đã chuẩn bị mọi sự và nhắn: “Này cỗ bàn, ta đã dọn xong, bò tơ và thú béo đã hạ rồi, mọi sự đã sẵn. Mời quý vị đến dự tiệc cưới!” (Mt 22,4). Thế nhưng, những người được mời lại không đến, “kẻ thì đi thăm trại, người thì đi buôn” (Mt 22,5). Thăm trại hay buôn bán đều là những công việc chính đáng. Nhưng khi quá bận tâm đến những việc ấy, họ đã xem nhẹ lời mời của nhà vua và bỏ lỡ bữa tiệc dành cho mình.

Đây cũng là một nguy cơ rất gần với đời sống đức tin hôm nay. Có khi chúng ta không công khai từ chối Thiên Chúa; chúng ta chỉ để quá nhiều điều khác chen vào giữa mình với Người. Công việc, gia đình, các mối quan hệ, giải trí và những nhu cầu hằng ngày đều có giá trị riêng. Nhưng nếu không biết đặt chúng vào một trật tự đúng đắn, chúng có thể dần chiếm hết thời giờ, tâm trí và trở thành những ưu tiên hàng đầu của chúng ta. Khi ấy, chúng ta vẫn tin Chúa nhưng không còn đặt Người ở vị trí trung tâm; đời sống đức tin vẫn tồn tại nhưng chỉ còn là một phần nhỏ bên cạnh nhiều mối bận tâm khác. Đức Thánh Cha Phanxicô cảnh báo rằng khi đời sống nội tâm bị cuốn vào những lợi ích và bận tâm riêng, con người dần không còn nghe được tiếng Chúa và không còn cảm nhận niềm vui từ tình yêu của Người; đây cũng là một nguy cơ rất thực đối với các tín hữu (x. EG, số 2). Vì thế, ngài mời gọi mọi Kitô hữu hãy làm mới lại cuộc gặp gỡ cá vị với Đức Giêsu Kitô, bởi mỗi khi chúng ta tiến một bước về phía Đức Giêsu, chúng ta nhận ra Người đã ở đó chờ đợi chúng ta với vòng tay rộng mở (x. EG, số 3). Như vậy, đáp lại lời mời của Thiên Chúa không chỉ là chu toàn một số bổn phận tôn giáo, nhưng trước hết là mở lòng gặp gỡ Đức Kitô và dành cho Người vị trí trung tâm trong cuộc đời mình.

Bài đọc thứ hai cho thấy sự đáp trả ấy nơi thánh Phaolô. Sau khi gặp Đức Kitô, ngài đã đặt trọn niềm tín thác vào Người. Vì thế, Phaolô có thể nói: “Tôi sống thiếu thốn cũng được, mà sống dư dật cũng được. Trong mọi hoàn cảnh, no hay đói, dư dật hay túng bấn, tôi đã tập quen cả. Với Đấng ban sức mạnh cho tôi, tôi chịu được hết” (Pl 4,12-13). Điều làm nên sức mạnh của Phaolô không phải là hoàn cảnh luôn thuận lợi, nhưng là Đức Kitô đã trở thành điểm tựa và trung tâm của đời ngài. Vì thế, đáp lại lời mời của Thiên Chúa không chỉ là một quyết định đã thực hiện trong quá khứ, nhưng là một lựa chọn phải được làm mới mỗi ngày. Giữa rất nhiều tiếng gọi, đâu là vị trí chúng ta dành cho Chúa? Giữa nhiều công việc, chúng ta có còn dành thời giờ cho cầu nguyện, Thánh lễ, Lời Chúa và việc bác ái? Có điều gì đang chiếm vị trí vốn phải dành cho Thiên Chúa trong cuộc đời mình? Bàn tiệc đã sẵn sàng, lời mời đã được gửi đến; nhưng chính mỗi người phải quyết định mình sẽ đáp lại thế nào.

3. Biến đổi để xứng với lời mời

Đáp lại lời mời và bước vào phòng tiệc vẫn chưa phải là điểm cuối của hành trình. Đức Giêsu còn kể một chi tiết gây ngạc nhiên: nhà vua bước vào phòng tiệc và thấy một người không mặc y phục lễ cưới. Ông hỏi: “Này bạn, làm sao bạn vào đây mà lại không có y phục lễ cưới?” (Mt 22,12). Người ấy lặng thinh. Chi tiết này làm sáng tỏ bước thứ ba: được mời là ân huệ, đáp lời là lựa chọn, còn biến đổi là hệ quả cần thiết của việc đón nhận lời mời. Thiên Chúa mở rộng cửa Nước Trời cho mọi người, kể cả những người được tìm thấy ngoài đường; nhưng bước vào phòng tiệc không có nghĩa là con người có thể tiếp tục giữ nguyên lối sống cũ. Ân sủng không chỉ đưa con người đến gần Thiên Chúa, mà còn phải dần biến đổi họ để sống phù hợp với ân huệ đã lãnh nhận.

Vì thế, “y phục lễ cưới” có thể được hiểu như hình ảnh của đời sống mới phù hợp với Tin Mừng. Một người có thể mang danh Kitô hữu, tham dự các cử hành phụng vụ và hiện diện trong cộng đoàn, nhưng nếu Tin Mừng không đi vào cách suy nghĩ, nói năng, sử dụng của cải, đối xử với tha nhân và chu toàn trách nhiệm, thì việc “có mặt trong phòng tiệc” vẫn chưa đủ. Đức tin chân thật không dừng lại ở điều chúng ta tuyên xưng, nhưng phải dần trở thành điều chúng ta sống. Thông điệp Lumen Fidei diễn tả điều này rất rõ: đức tin biến đổi toàn thể con người trong mức độ họ mở lòng đón nhận tình yêu (x. LF, số 26). Khi đón nhận tình yêu của Thiên Chúa, con người được biến đổi từ bên trong và được ban cho một cái nhìn mới về chính mình, tha nhân và cuộc sống. Như thế, đức tin không phải là một phần được thêm vào bên cạnh những phần khác của cuộc đời, nhưng phải trở thành ánh sáng soi chiếu và định hướng toàn bộ đời sống.

Sự biến đổi ấy diễn ra trong những lựa chọn cụ thể mỗi ngày: người nóng nảy tập sống hiền hòa; người ích kỷ học biết chia sẻ; người quen xét đoán tập nhìn người khác với lòng cảm thông; người gian dối trở về với sự thật; người chỉ tìm lợi ích cho mình biết quan tâm đến nhu cầu của tha nhân. Đó còn là biết tha thứ trong gia đình, trung thực trong công việc, công bằng với người khác, giữ lời hứa, quan tâm đến người đau yếu và dành chỗ cho người nghèo. Chính trong những lựa chọn ấy, “y phục lễ cưới” của người môn đệ được dệt nên từng ngày. Tuy nhiên, sự biến đổi ấy không chỉ là kết quả của cố gắng cá nhân. Lời thánh Phaolô đem lại cho chúng ta niềm hy vọng: “Với Đấng ban sức mạnh cho tôi, tôi chịu được hết” (Pl 4,13). Đức Kitô không chỉ mời chúng ta đến bàn tiệc, mà còn ban sức mạnh để chúng ta sống xứng hợp với lời mời đã lãnh nhận. Chính ân sủng của Thiên Chúa mời gọi chúng ta, nâng đỡ chúng ta đáp lời và tiếp tục biến đổi chúng ta mỗi ngày.

Kết luận

Điều Thiên Chúa trao ban không dừng lại ở một lời mời, nhưng mở ra một tương quan đòi hỏi con người phải đáp lại bằng cả cuộc sống. Người đã chuẩn bị bàn tiệc và rộng mở cửa đón nhận mọi người; phần chúng ta là đừng để lời mời ấy trôi qua cách hờ hững, nhưng biết để cho ân sủng Chúa chạm đến, uốn nắn và làm mới con người mình theo tinh thần Tin Mừng. Vì thế, câu hỏi không chỉ là: Tôi có được Chúa mời không? Bởi lời mời đã được trao cho mỗi người. Điều cần tự hỏi là: Tôi đang đáp lại lời mời ấy thế nào, và việc gặp gỡ Chúa đã biến đổi đời tôi đến đâu? Mỗi Thánh lễ là một lần lời mời ấy lại vang lên. Chúa đã chuẩn bị bàn tiệc và dành cho chúng ta một chỗ. Xin cho chúng ta đừng vì những bận tâm chóng qua mà bỏ lỡ lời mời quý giá ấy, nhưng biết đáp lại lời mời của Chúa và để mỗi lần gặp gỡ Người trở thành một bước biến đổi đời mình. Nhờ đó, khi hành trình trần thế kết thúc, chúng ta được bước vào bàn tiệc viên mãn mà ngôn sứ Isaia đã loan báo, nơi Thiên Chúa “sẽ vĩnh viễn tiêu diệt tử thần” và “lau khô dòng lệ trên khuôn mặt mọi người” (Is 25,8).

Lm. Anthony Trung Thành